Terminal Linux (SSH) pozwala szybko i wygodnie zarządzać plikami na serwerze. Nie trzeba być administratorem ani znać systemu Linux — kilka prostych komend wystarczy, aby codzienna praca była łatwiejsza.
Poniżej znajdziesz najważniejsze komendy używane na hostingu wraz z przykładami. To zestaw, który przydaje się w codziennej pracy: poruszanie się po katalogach, tworzenie folderów, pakowanie i rozpakowywanie archiwów, pobieranie plików oraz sprawdzanie podstawowych informacji o serwerze.
Pomoc do komend: -h i --help
W większości przypadków możesz sprawdzić, jak działa dana komenda, dodając opcję -h lub --help.
ls --help zip -h curl --help
To najprostszy sposób nauki — system pokaże dostępne opcje i przykłady użycia.
Nawigacja po katalogach
pwd – gdzie aktualnie jesteś
pwd
Pokazuje aktualny katalog roboczy. Przydatne po zalogowaniu lub gdy „zgubisz się” w katalogach.
ls – lista plików i katalogów
ls ls -l ls -la
ls– lista plików,ls -l– szczegóły (rozmiary, daty, uprawnienia),ls -la– także pliki ukryte (np..htaccess,.env).
cd – zmiana katalogu
cd public_html cd .. cd ~
cd public_html– przejście do katalogu strony,cd ..– katalog wyżej,cd ~– powrót do katalogu domowego.
Praca z katalogami i plikami
mkdir – tworzenie katalogów
mkdir nowy_katalog mkdir -p projekty/strona
Tworzy katalog. Opcja -p tworzy także katalogi pośrednie, jeśli jeszcze nie istnieją.
cp – kopiowanie plików i katalogów
cp plik.txt kopia.txt cp -r public_html backup_html
Kopiuje pliki. Dla katalogów użyj -r (rekurencyjnie). Przydatne, gdy chcesz zrobić kopię przed zmianami.
mv – przenoszenie i zmiana nazwy
mv stary.txt nowy.txt mv plik.txt public_html/
Służy do zmiany nazwy lub przeniesienia pliku/katalogu do innego miejsca.
rm – usuwanie plików i katalogów
rm plik.txt rm -r katalog
Usuwa pliki. Dla katalogów użyj -r. Uwaga: na serwerze nie ma „kosza” — usuniętych plików nie da się przywrócić bez backupu.
Podgląd plików
cat – szybki podgląd zawartości pliku
cat plik.txt cat public_html/.htaccess
Wyświetla zawartość pliku w terminalu. Dobrze działa dla krótkich plików.
less – wygodne przeglądanie większych plików
less error.log
- strzałki / PageUp / PageDown – przewijanie,
q– wyjście.
Archiwa ZIP – pakowanie i rozpakowywanie
zip – tworzenie archiwum
zip -r backup.zip public_html
Pakuje katalog (np. stronę) do pliku ZIP. Opcja -r oznacza pakowanie rekurencyjne (z podkatalogami).
unzip – rozpakowanie archiwum
unzip plik.zip unzip plik.zip -d katalog_docelowy
Rozpakowuje ZIP. Opcja -d pozwala wskazać katalog docelowy.
Pobieranie plików z internetu
wget – pobieranie plików
wget https://example.com/plik.zip
Pobiera plik bezpośrednio na serwer. Często używane do pobierania archiwów lub paczek instalacyjnych.
curl – testowanie połączeń i pobieranie
curl https://example.com curl -O https://example.com/plik.zip
curl https://example.com– sprawdza odpowiedź serwera,curl -O ...– pobiera plik i zapisuje pod tą samą nazwą.
Podstawowe informacje o serwerze
Nazwa serwera (hostname)
hostname
Adres IP serwera
hostname -I
Wersja systemu
cat /etc/os-release
Informacje o jądrze systemu
uname -a
Podstawowe katalogi systemowe: /bin, /sbin, /var
Na serwerze Linux spotkasz katalogi systemowe, które zwykle są tylko do odczytu dla użytkownika hostingu:
/bin– podstawowe komendy (np.ls,cp,mv),/sbin– narzędzia administracyjne (często niedostępne dla kont hostingowych),/var– logi i dane zmienne (na hostingu dostęp bywa ograniczony).
Dlaczego niektóre komendy mogą nie działać?
Na hostingach współdzielonych stosuje się izolację kont (tzw. jail), aby zwiększyć bezpieczeństwo i oddzielić użytkowników od części systemu. Jeśli zobaczysz komunikat typu command not found albo brak uprawnień, najczęściej jest to celowe zabezpieczenie, a nie awaria.
Komfort pracy mimo izolacji
Na serwerach zarządzanych przez Prywatny Informatyk dbamy o równowagę między bezpieczeństwem a wygodą. Pomimo izolacji kont, można komfortowo korzystać z narzędzi potrzebnych w codziennej pracy, takich jak Composer i WP-CLI.
Podsumowanie
Nie musisz znać Linuxa, aby korzystać z terminala. Kilkanaście prostych komend i opcja --help wystarczą, by poruszać się po plikach, tworzyć katalogi, rozpakowywać archiwa i sprawdzać podstawowe informacje o serwerze.